2 Haziran 2026 tarihinde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel, sosyal medya aracılığıyla Arap Alevi vatandaşların Gadir-i Hum Bayramı’nı kutladı. Özel, “Adaletin hüküm sürdüğü, kardeşliğin daim olduğu bir gelecek umuduyla bu anlamlı bayramın ülkemize huzur, coğrafyamıza barış ve kardeşlik getirmesini diliyorum,” ifadelerini kullandı.
Cem Vakfı’nın 2026 Alevi Takvimi’ne göre, Gadir-i Hum Bayramı bu yıl 4 Haziran 2026 tarihinde kutlanacak. Arap Alevi toplumu için yılın en önemli dini ve kültürel etkinliği olan bu bayramın anlamı nedir, ne zaman kutlanır ve gelenekleri nelerdir?
GADİR-İ HUM OLAYI NEDİR?
Gadir-i Hum, kelime anlamıyla “Hum Gölcüğü” olarak bilinir ve Suudi Arabistan topraklarında, Mekke ile Medine arasında yer alan Rabig Vadisi’nde bulunmaktadır. Bu bölge, İslam tarihinin önemli olaylarından birine ev sahipliği yapmıştır. Miladi 632 yılında, Hz. Muhammed Veda Haccı’nı tamamladıktan sonra dönüş yolunda burada konaklamıştır. Hz. Muhammed, burada yaklaşık 120 bin kişilik bir kalabalığa hitap ederek Hz. Ali’yi işaretlemiş ve “Ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır. Ey Allah’ım, onu sevenleri sev, ona düşman olanlara düşman ol,” demiştir. Bu konuşma, Şii ve Alevi inancına göre Hz. Ali’nin, Hz. Muhammed’den sonra halife ve vasi olarak tayin edildiğini belirtmektedir. Gadir-i Hum olayı, Alevi ve Şii inancında “velayet” kavramının temelini oluşturur.
GADİR-İ HUM BAYRAMI NE ZAMAN KUTLANIR?
Gadir-i Hum Bayramı, Hicri takvime göre Zilhicce ayının 18. gününde kutlanır. Hicri takvim ay takvimine dayandığı için her yıl Miladi takvimde farklı tarihlere denk gelir. Son yıllarda Gadir-i Hum Bayramı’nın kutlandığı tarihler şunlardır: 2023’te 5 Temmuz, 2024’te 24 Haziran, 2025’te 14-15 Haziran ve 2026’da 4 Haziran. Arap Alevi toplumu, bu bayramı Ramazan ve Kurban Bayramı’nın ardından en büyük bayramları olarak kabul etmektedir.
GADİR-İ HUM BAYRAMI’NDA NELER YAPILIR?
Gadir-i Hum Bayramı sabahı erkenden gusül abdesti alınır ve bayramlık giysiler giyilir. Aileler ve komşular birbirlerini ziyaret ederek bayramlaşır. Türbelere gidilerek kurban kesilir ve büyük kazanlarda “Hirise” veya “Hirisi” adı verilen bayram yemeği hazırlanır. Buğday ve etten yapılan geleneksel yemek, topluluk üyelerinin katkılarıyla hazırlanır ve özellikle dar gelirli ailelere dağıtılır. Bayram günü oruç tutmak, Nübde duasını okumak, sığınma duasını okumak ve öğle vaktine yarım saat kala iki rekat namaz kılmak da ibadetler arasındadır. Müminler arasında ise belirlenen selamlaşma cümleleri kullanılır.
ARAP ALEVİLERİ KİMDİR?
Gadir-i Hum Bayramı’nı kutlayan Arap Alevi toplumu, Türkiye’de özellikle Hatay, Adana ve Mersin bölgelerinde yaşayan, kendine özgü inanç ve kültürel pratiklere sahip bir topluluktur. Nusayriler olarak da bilinen bu grup, genellikle kendisini “Arap Alevi” olarak tanımlamaktadır. Doğu Akdeniz havzasında tarihsel kökleri olan Arap Alevilerin Türkiye’deki varlığı yüzyıllar öncesine uzanmaktadır. Çukurova bölgesindeki Arap Alevi nüfusunun bir kısmı 19. yüzyılda Mısır Valisi İbrahim Paşa döneminde bu bölgeye yerleşmiştir. 1939 yılında Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıyla birlikte bölgedeki Arap Alevi nüfusu Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı kazanmıştır. Araştırmalara göre Türkiye’deki Arap Alevi nüfusu yaklaşık bir milyon kişi olarak tahmin edilmektedir.
